Het noorderlicht is een van de mooiste natuurverschijnselen die je kunt zien. Bovendien is het een van de weinige dingen die er zelfs op de beste foto niet mooier uitziet dan in werkelijkheid. Want de dans van het poollicht recht boven je hoofd zien – daar kan bijna niets tegenop. Het is een betoverend spel van licht dat als een lichtgordijn in de wind over de hemel golft. Soms is het poollicht wild en schiet het alle kanten op, dan weer is het zwakker en rustig. Maar het is elke keer een unieke belevenis! Je ziet nooit twee keer hetzelfde.
In dit artikel vind je alle informatie die je bij het spotten van het noorderlicht kunt gebruiken. Ik heb zelf een half jaar op de poolcirkel in Finland gewoond en 3 maanden in Alaska, dus ik kan je een schat aan ervaring meegeven. Het noorderlicht (of Aurora Borealis) is mijn passie geworden.
1) Waar ga je op zoek naar het noorderlicht?
Vanuit Europa gaan we voor het noorderlicht meestal noordwaarts naar Scandinavië of naar IJsland. Statistisch gezien heb je echter de grootste kans om het noorderlicht te zien in Alaska, in Fairbanks (blijf je daar minstens 3 dagen, dan zou je de aurora moeten zien). Dat komt doordat de magnetische noordpool ten opzichte van de geografische verschoven ligt richting Canada en de VS. In Europa moet je dus wat verder naar het noorden om dezelfde kans te hebben het noorderlicht te zien. De beste bestemmingen om het noorderlicht in Europa te spotten zijn het Noorse Tromsø en het noorden van IJsland.
Het zuiderlicht
Met het zuiderlicht ligt het nog ingewikkelder. Om het ook van andere plekken dan Antarctica te kunnen zien, moet er op zijn minst een kleine geomagnetische storm zijn. In dat geval is het boven de zuidelijke horizon zichtbaar vanaf het zuiden van Nieuw-Zeeland en Tasmanië.

2) Wanneer ga je op „jacht” naar het noorderlicht?
De aurora kunnen we niet zien tijdens de arctische zomer, wanneer de zon boven de poolcirkel niet ondergaat. Het seizoen om het noorderlicht te spotten begint eind augustus en eindigt eind april. De herfstmaanden en het einde van de winter/begin van de lente zijn de beste periode. Omdat je echter ook rekening moet houden met bewolking, is de allerbeste tijd om het noorderlicht in Scandinavië te zien de nieuwe maan in maart.
3) Ga voor langere tijd naar het noorden
Hier geldt een simpele regel: hoe langer je in het noorden blijft, hoe groter je kans is dat je het noorderlicht ziet! Het is goed om je reis ook om andere doelen dan alleen het noorderlicht te plannen. De noordelijke landen hebben beslist veel te bieden.

4) Het beste tijdstip om het noorderlicht te spotten
De beste tijd om te kijken is ongeveer van 22.00 tot 1.30 uur ’s nachts, wanneer het licht het helderst is. Over het algemeen kun je van 21.00 tot 3.00 uur ‘s ochtends een geweldige show zien; later in de nacht is het licht meestal diffuser. Bij hoge activiteit kun je het ook eerder zien.
Andere factoren die de zichtbaarheid kunnen beïnvloeden
- Bewolking – wolken zijn waarschijnlijk de grootste vijand van elke waarnemer. Gaat het om plaatselijke bewolking, dan is het ideaal om een auto te hebben en op basis van de radar naar een plek buiten de bewolking te rijden.
- De maan – volle maan is geen belemmering voor het spotten van het noorderlicht, maar door het maanlicht zal de aurora niet zo helder zijn als bij nieuwe maan.
- De 11-jarige zonnecyclus – het noorderlicht wordt beïnvloed door de zonneactiviteit en het aantal zonnevlekken. De zonneactiviteit bereikt elke 11 jaar de piek van de cyclus, wat vooral de zichtbaarheid en de activiteit van het noorderlicht in verder gelegen gebieden beïnvloedt (de kans om de aurora in zuidelijker streken te zien is het grootst tijdens het maximum van de zonnecyclus). Het laatste zonnemaximum was in 2014, het volgende komt in 2025.
5) Hoe en waar volg je de noorderlichtverwachting?
De basis voor succes is het serieus volgen van de verwachting van het noorderlicht. De beste verwachting heeft het geofysisch instituut in Alaska. Er bestaan ook veel handige apps voor je mobiel die je een melding sturen bij verhoogde activiteit. Van de apps kunnen we My Aurora Forecast. ten zeerste aanraden. Die heeft alle functies die je nodig hebt – meldingen, radar en de Kp-index.
Kp-index
Een belangrijk gegeven voor de noorderlichtverwachting van de komende dagen is de zogenoemde Kp-index. Dat is een index van de globale geomagnetische activiteit. Hij loopt van 0 tot 9 en geeft aan hoe sterk de aurora-activiteit we de komende dagen kunnen verwachten (0 – geen activiteit, 9 – extreem zware geomagnetische storm).
We moeten opletten als de verwachting minimaal Kp 4 is. Dat betekent dat de aurora actief zou moeten zijn. Wees ook een dag voor en na die verwachting alert. Natuurlijk is het geen slecht idee om elke avond naar de actuele kortetermijnverwachting en de radar te kijken. Is de verwachting 5 of meer, dan hebben we praktisch zeker een perfecte show (als je in de buurt van de poolcirkel bent).
Op deze afbeelding staan ter oriëntatie de zones die aangeven tot hoe ver het noorderlicht bij de afzonderlijke Kp-waarden zichtbaar kan zijn.

Aurora Forecast Radar
Het belangrijkst is juist de kortetermijnverwachting en zoiets als een radar (Ovation map), die de activiteit van het noorderlicht volgt. Op de site Space weather prediction vinden we de beelden helemaal rechts: Aurora Forecast. Je kunt er ook het verloop van de afgelopen dag afspelen.
Is het in jouw gebied groen, dan maak je kans om de aurora te zien. Hoe meer de kleur naar geel gaat, hoe groter je kans. Staat er rood, dan gaat de aurora helemaal los en heb je een show van de hele nacht verzekerd!
Om die geweldige show niet te missen, raden we aan deze radar elke avond te checken (het beste is de genoemde app te downloaden, waar alles in zit).
6) Zoek een plek zonder lichtvervuiling
Om nog meer van het kijken te genieten, probeer je ergens buiten de stad te komen, weg van de lichtvervuiling. Vooral wanneer het noorderlicht zwak is, kan dat flink helpen. Is de aurora sterk, dan is ze ook gewoon vanuit de stad te zien.
7) Zoek het noorderlicht in noordelijke richting*
Het lijkt misschien vanzelfsprekend, maar in de meeste gevallen waarin het licht zwakker is of langzaam op gang komt, verschijnt het eerst boven de noordelijke horizon. Idealiter staan er geen heuvels of bergen in je zicht naar het noorden. Hoe verder ten zuiden van de poolcirkel je bent, hoe sterker deze regel geldt.
* Op het zuidelijk halfrond is het natuurlijk andersom.

8) Geef het niet meteen op
De basisfout die de meeste waarnemers maken is ongeduld. Ze kijken naar de hemel, zien niets en gaan weg. Maar met het noorderlicht moet je geduld hebben. Nachten waarin het onophoudelijk over de hemel jaagt, zijn er niet veel. Veel waarschijnlijker is dat je aan de horizon bijvoorbeeld een zwakke groene streep ziet. In dat geval kun je het beste bij een vuur gaan zitten of gewoon naar de sterren kijken. Over een tijdje kan je namelijk een geweldige lichtshow te wachten staan. Hoe lang die duurt? Dat is de vraag. Hoe lang het duurt voor de volgende voorstelling komt? Dat weet je nooit, en daarom is het niet verstandig om de „jacht” op het noorderlicht te vroeg op te geven.
9) Bereid je voor op de kou
Afhankelijk van het jaargetijde en de locatie wacht je meer of minder kou. Die kun je maar beter niet onderschatten, want kou is het laatste wat je wilt dat je dwarszit tijdens die perfecte show aan de hemel (ik weet waar ik het over heb: 6 uur in -20 °C doorbrengen is verduveld onaangenaam, maar dat licht is zo geweldig dat je gewoon niet naar binnen kunt gaan!)
Kleding is de basis, het liefst in meerdere lagen. We kunnen merinowol en dons ten zeerste aanraden. Helemaal ideaal is het als je een vuur kunt maken waarbij je je kunt warmen. In Scandinavië kom je gewoonlijk openbare vuurplaatsen tegen die half door een afdakje beschut zijn. Welke uitrusting komt van pas?
- Een thermosfles met thee
- Warmtekussentjes (van die zakjes waarin je iets breekt waarna ze gaan warmen)
- Warme hoge sokken
- Een muts
- Handschoenen
- Goede kleding in meerdere lagen
- Eventueel beviel ons ook een warme slaapzak om je in te wikkelen.
Met deze uitrusting ben je klaar om desnoods de hele nacht naar het noorderlicht te kijken!

10) Hoe fotografeer je het noorderlicht?
Het geheim van al het succes is een statief, ook als je van plan bent met je telefoon te fotograferen. Tegenwoordig bestaan er namelijk apps die je ook op de telefoon helpen het noorderlicht te fotograferen (foto’s van de telefoon worden niet perfect, maar als aandenken kan het genoeg zijn). Apps die je bij het fotograferen helpen zijn bijvoorbeeld deze: iOS, Android. Echt goede foto’s maak je echter alleen met een goede camera.
7 stappen om je camera voor het fotograferen van het noorderlicht in te stellen
- Statief – het statief is het belangrijkst. Zonder statief maak je geen mooie foto van het noorderlicht.
- Handmatige instelling – voor nachtfotografie hebben we volledig handmatig nodig. Je moet de stabilisatie en de flitser uitzetten.
- Handmatig scherpstellen – je moet op oneindig scherpstellen of op de verst gelegen horizon. Dat gaat het beste via het „live view”-scherm, waarop je flink inzoomt op een ster en daarop scherpstelt.
- ISO – afhankelijk van de intensiteit van het noorderlicht / het maanlicht moet je de ISO-waarde instellen. Idealiter tussen 800 en 3200. Begin om te beginnen op 1600 en pas aan naar behoefte (zwakker licht en minder licht vraagt een hogere ISO, en omgekeerd volstaat bij sterk licht een lagere ISO).
- Diafragma – stel het diafragma zo laag mogelijk in (het diafragma is de F-waarde).
- Sluitertijd – met de tijd kun je experimenteren; bij ons beviel iets tussen 4 en 10 seconden het beste. Bij sterk noorderlicht kan zelfs 1–2 seconden genoeg zijn. Bij minder beweeglijk noorderlicht kun je ook 20-30 seconden proberen.
- Afstandsbediening voor de sluiter – heb je geen afstandsbediening, gebruik dan de timer met 2 seconden vertraging
- Timelapse – zodra je tevreden bent over je instellingen, zet je de serieopname aan, die een prachtige timelapse voor je maakt. Jij kunt intussen volop van de kleurenshow genieten!
Waar is een camera nog meer goed voor?
Wanneer het noorderlicht zwak is en nog maar net opkomt, kan het de illusie van een wolk wekken. Weet je niet zeker of je aan de hemel heel zwak noorderlicht ziet of gewoon een wolk, dan kan je camera je helpen. Een camera is veel gevoeliger en als het echt noorderlicht is, is jouw „wolk” op de foto groen.

Wat is het noorderlicht eigenlijk en waardoor ontstaat het?
Het poollicht is een lichtverschijnsel dat zich op grote hoogte in de atmosfeer afspeelt (meestal in de ionosfeer, op ca. 100 km). We kunnen het rond de magnetische polen van de aarde zien. Het wordt veroorzaakt door de zonnewind – een deeltjesstroom die van de zon komt en elektronen, protonen en alfadeeltjes bevat. (Het magnetische veld van onze aarde kaatst de meeste deeltjes van de zonnewind terug de ruimte in.) De deeltjes die het magnetische veld invangt, reageren vervolgens met de moleculen en atomen van de gassen in de atmosfeer, waardoor het poollicht ontstaat.
De naam Aurora Borealis
Het noorderlicht heet Aurora Borealis. Aurora komt van de naam van de Romeinse godin van de dageraad en Borealis van de Griekse naam voor de noordenwind – Boreas. Het zuiderlicht heet Aurora Australis.
Welke kleuren kan het noorderlicht hebben?
Welke kleur de aurora heeft, hangt af van de samenstelling en de dichtheid van de atmosfeer en van de hoogte waarop de reactie zich afspeelt. De meest voorkomende kleur van het noorderlicht is groen. De groene en geelgroene kleur wordt veroorzaakt door zuurstof op een hoogte van ongeveer 100 km. Op een hoogte van ongeveer 320 km ontstaat door de reactie van zuurstof en de zonnewind rood poollicht. Stikstof veroorzaakt de blauwe, roze en roodroze kleur.
Lees ook: Lofoten: 27 geweldige plekken + reisschema en kaart voor een roadtrip vanuit Tromsø

Bekijk de geweldige dans van het noorderlicht:
Bewaar het voor later en voor je vrienden:

FAQ – veelgestelde vragen over het noorderlicht
Waardoor ontstaat het noorderlicht?
Het noorderlicht wordt veroorzaakt door de zonnewind – een deeltjesstroom die van de zon komt en elektronen, protonen en alfadeeltjes bevat. De deeltjes die door het magnetische veld van de aarde worden ingevangen, reageren met de moleculen en atomen van de gassen in de atmosfeer, waarbij het poollicht ontstaat. Hier vind je meer over het noorderlicht en zijn kleuren.
Waar ga je heen voor het noorderlicht?
De beste bestemmingen om het noorderlicht te spotten zijn in Europa het Noorse Tromsø a het noorden van IJsland. Buiten Europa is dat Alaska, vooral de omgeving van Fairbanks. Hier lees je meer over de beste bestemmingen.
Hoe fotografeer je het noorderlicht?
De basis is een statief, een afstandsbediening voor de sluiter en een lange sluitertijd. Het diafragma (F) zo laag mogelijk. De ISO afhankelijk van de intensiteit van het noorderlicht en de kwaliteit van je camera, ongeveer tussen 800 en 3200. De tijd 4-10 s, afhankelijk van de intensiteit kun je die verder verlagen of verhogen. Lees de uitgebreidere handleiding, hoe je het noorderlicht fotografeert.
Waar volg je de noorderlichtverwachting?
Een uitstekende verwachting heeft het geofysisch instituut in Alaska. Je kunt ook verschillende mobiele apps downloaden die je bij verhoogde geomagnetische activiteit zelf een melding sturen (bijv. My Aurora Forecast).
Had je iets aan dit artikel? Deel het met je vrienden! Misschien hebben zij er ook iets aan!

